Królowa Margot

10752115_748556178570833_1604473133_nIle o niej wiemy? Z pewnością mniej, niż o jej braciach i matce – Katarzynie Medycejskiej. To, co sama nam przekazała, tylko do pewnego stopnia ułatwia zadanie badaczom jej losów. Jaka była królowa Margot, po co napisała pamiętniki i jakie mają dziś one znaczenie?

Księżniczka Małgorzata przyszła na świat w Saint-Germain-en-Laye 14. maja 1553 roku, jako siódme dziecko Henryka II i Katarzyny Medycejskiej. Była siostrą Franciszka II, Karola IX i Henryka III, którzy po kolei wstępowali na tron francuski. Jej o trzy lata starszy brat Maksymilian (późniejszy król Francji – Karol IX) nazwał ją pieszczotliwie Margot i to określenie przylgnęło do księżniczki na lata. Z relacji jej współczesnych wynika bezsprzecznie, że była kobietą oczytaną i wykształconą, potrafiącą pięknie pisać, a przy tym posiadającą niezwykłą urodę i inteligencję. Katarzyna Medycejska nie szczędziła sił i środków, by zapewnić trzem córkom jak najlepszą edukację i właściwe towarzystwo, a najmłodsza Margot cieszyła się jej szczególnymi względami: miała stuosobowy dwór, a kiedy skończyła 12 lat, matka rozpoczęła starania, by dobrze wydać ją za mąż.

Chciała najpierw, aby Małgorzata poślubiła hiszpańskiego infanta Don Carlosa. Król Hiszpanii Filip II stanowczo się temu jednak sprzeciwił, co księżniczka przyjęła z ulgą, bo Don Carlos uchodził w Madrycie za kompletnego idiotę. Następnie Katarzyna usiłowała zaaranżować związek córki z królem Portugalii Dom Sebastianem, który – jak napisał francuski historyk Philippe Erlanger, był owocem małżeństw zawieranych między bliskimi krewnymi, chorób wenerycznych i atawizmów, powodujących (…) pojawianie się w rodzinie potworów fizycznych, umysłowych i moralnych.

Margot jednak wcale nie myślała o trwaniu w dziewictwie i wciąż rozglądała się za przystojnymi szlachcicami na dworze. Matka szybko zorientowała się, że córka ma gorący temperament, i by go pohamować, kazała podawać jej do posiłków sok ze szczawiu. Ale i tak niedługo po odmowie Dom Sebastiana Margot pozbyła się dziewictwa.

W 1569 roku Margot przebywała na zamku w Plessis w środkowej Francji, gdzie zadurzyła się w 19-letnim Henryku Gwizjuszu, w którego żyłach płynęła zarówno królewska krew Kapetyngów, jak i papieska Borgiów. Margot i Gwizjusza połączyła namiętność, z którą obnosili się bez skrępowania. Oddawali się igraszkom miłosnym tam, gdzie dopadała ich żądza, w komnacie, w ogrodzie czy na schodach. Pewnego dnia przyłapano ich nawet na korytarzu Luwru na popełnianiu największego grzechu świata – pisał Enrico Davila, włoski historyk i dyplomata z przełomu XVI i XVII w. O wszystkim szybko dowiedział się królewicz Henryk i rozgniewany poskarżył się matce, a ta zakomunikowała córce, że nie życzy sobie jej kontaktów z Gwizjuszem. Tłumaczenia Margot, że to tylko „przyjaciel”, nie wzruszyły Katarzyny.10751983_748556411904143_1778152172_n

Romans długo udawało się ukryć przed Karolem IX, ale gdy w końcu 25 czerwca 1570 r. król dowiedział się o rozpustnym związku siostry, bezceremonialnie pobił ją w obecności matki. Katarzyna również ją spoliczkowała, a przy tym oboje razem lżyli Margot, nazywając „nocnym workiem”. Po tym skandalu bracia i matka postanowili czym prędzej wydać Margot za mąż. Gdy kolejny kandydat – przyszły cesarz Rudolf Habsburg – także odmówił, Katarzyna postanowiła wyswatać córkę z Henrykiem Nawarskim. Problemem było jednak jego protestanckie wyznanie.

Niespokojny czas wojen religijnych i noc św. Bartłomieja

Czasy w których żyła, druga połowa XVI wieku, to okres konfliktów między katolikami i hugenotami. W 1570 roku zawarto pokój, który miał zakończyć wojnę domową. Na dworze chciano go umocnić, co podsunęło Karolowi IX i Katarzynie Medycejskiej pomysł wydania Margot za Henryka księcia Nawarry, który był protestantem. Gdy 8 lipca 1572 r. Margot ujrzała narzeczonego, nie kryła zażenowania, bo stroniący od higieny Henryk Bourbon śmierdział ponoć potem i czosnkiem. ”Ten hugenocki cap jest wulgarny i brzydki” – zwierzyła się zaufanej damie do towarzystwa. „Nijak nie będę mogła dzielić z nim łoża!”. „Będziemy częściej zmieniać pościel” – ironicznie odparła przyjaciółka. „Męża się znosi, wybiera się kochanków” – opisuje Michel de Decker. Margot nie mogła już uniknąć nieuniknionego- ślubu z protestanckim księciem, bo jej matka knuła właśnie najkrwawszą intrygę w dziejach XVI-wiecznej Francji.

10751947_748556301904154_941023150_nKatarzyny zupełnie nie obchodziło szczęście córki, w przeciwieństwie do szczęścia ukochanych synków- księcia d’Anjou oraz Karola IX, a także najmłodszego- Henryka Herculesa. Nie cieszyła się również dobrą opinią. Podstępność i dwulicowość charakteryzowały politykę Florentynki, której jakoby nie były wstrętne ani trucizna, ani zabójstwo, ani nawet wydanie swojej córki za człowieka, z którym Małgorzata nie chciała mieć nic wspólnego. Wszystko po to, aby zrealizować swoją polityczną grę, od której Małgorzata trzymała się z daleka. Niemniej została w nią wciągnięta poprzez zaaranżowany mariaż 18 sierpnia 1572 roku w katedrze Notre-Dame w Paryżu. Zaś w kilka dni później miały miejsce wydarzenia nocy św. Bartłomieja, kiedy to z rozkazu rodziny królewskiej zamordowano hugenotów przybyłych do miasta na wesele. Małgorzata, nie biorąca udziału w spisku, ale będąca świadkiem wydarzeń, znalazła się między dwoma obozami i choć jej mąż wyrzekł się protestantyzmu, nie była to decyzja, jak się później okazało, ostateczna.

Po tym, jak Henryk d’Anjou wrócił do Francji po krótkich rządach elekcyjnego władcy w Polsce, mąż Małgorzaty uciekł do Nawarry, gdzie z powrotem przyjął protestantyzm. Żona przyjechała do niego dopiero w 1578 roku, ale ponieważ małżeństwo z Henrykiem było pasmem kłótni i konfliktów, cztery lata później wróciła do Francji.

Dla wielu Małgorzata de Valois pojawiła się na kartach historii tylko na chwilę i zniknęła z nich prawie równocześnie ze świtaniem 24 sierpnia 1572 roku. Część swych losów opowiedziała sama w spisanych przez siebie wspomnieniach. Nie można zapominać, że przedstawiła portret nie tylko samej siebie, ale i swojej rodziny, ukazując okoliczności dramatycznych wydarzeń, jakie rozegrały się w kilka dni po jej własnym weselu, a także związki między polityką a życiem prywatnym.

The following two tabs change content below.
Kinga Pośnik

Kinga Pośnik

Kinga Pośnik

Ostatnie wpisy Kinga Pośnik (zobacz wszystkie)